Azərbaycan ictimai-siyasi və ədəbi fikrinin son yarım əsrdə yetişdirdiyi ən parlaq simalardan biri – Sabir Rüstəmxanlı bu gün 80 illik ömür yoluna nəzər salarkən, bir insanın taleyində bütöv bir millətin mübarizəsinin, ağrısının və ümidlərinin necə cəmləşdiyini görmək çətin deyil. Onun ömrü sadəcə yaşanmış illərin cəmi deyil – bu, bir ideyanın, bir amalın, bir xalqın azadlıq istəyinin tarixidir.
Gəncliyini millətə həsr edən ömür
Sabir Rüstəmxanlı gəncliyini, enerjisini, istedadını şəxsi rifah üçün deyil, milli azadlıq uğrunda sərf edən nadir şəxsiyyətlərdəndir. O dövrdə susmağın daha rahat, hətta təhlükəsiz olduğu bir mühitdə o, danışmağı seçdi. Bu seçim isə sadəcə cəsarət deyil, həm də taleyə atılmış açıq bir imza idi. O, həyatını bu millətin taleyi ilə bağladı və bu yolda geri dönmədi.
Təkbaşına mübarizə modeli
Onun ortaya qoyduğu mübarizə formatı kollektiv qorxunun hökm sürdüyü bir zamanda fərdi iradənin gücünü göstərdi. Sabir Rüstəmxanlı sübut etdi ki, bəzən bir insanın dediyi söz, bir millətin susqunluğunu yarıb keçə bilər. Bu, təkbaşına mübarizə deyildi – bu, əslində xalqın içində gizlənmiş iradənin səsə çevrilməsi idi.
İkiyə bölünmüş Vətənin dərdi
Onun yaradıcılığının və siyasi fəaliyyətinin mərkəzində dayanan əsas ideyalardan biri bölünmüş Azərbaycanın taleyi oldu. Bu ağrı onun üçün sadəcə siyasi mövzu deyil, daxili bir yanğı idi. O, bu dərdi yazdı, dedi, yaşadı və bu uğurda qarşılaşdığı bütün çətinlikləri bir amalın zəruri yükü kimi qəbul etdi.
Milli düşüncənin memarı
“Qızıl Alma” ideyasına doğru uzanan yolda Sabir Rüstəmxanlı yalnız siyasi mübarizə aparmadı, həm də milli düşüncənin formalaşmasına ciddi təsir göstərdi. Onun əsərləri, çıxışları və fəaliyyəti bir ideoloji xətt yaratdı – milli kimliyi, dili və mənəvi dəyərləri qorumaq xətti.
Milli Azadlıq Hərəkatının önündə
Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatı dövründə Sabir Rüstəmxanlı ön sıralarda dayananlardan biri idi. O, meydanlarda, tribunada, mətbuatda eyni qətiyyətlə çıxış edərək xalqın səsini dünyaya çatdırdı. Bu, sadəcə iştirak deyil, liderlik idi.
Sözün gücü ilə müqavimət
Sovet dövründə açıq şəkildə deyilməsi mümkün olmayan fikirləri o, sözün qüdrəti ilə ifadə etdi. Onun yazıları və çıxışları sistemin qoyduğu sərhədləri aşaraq milli ruhu oyadırdı. Bu, silahsız mübarizə idi – amma ən güclü silahla: sözlə aparılan mübarizə.
Türk məfkurəsinin daşıyıcısı
Sabir Rüstəmxanlı yalnız Azərbaycan çərçivəsində düşünən bir ziyalı olmadı. O, türk dünyasının birliyini, ortaq kimliyini müdafiə edən ideoloqlardan biri kimi çıxış etdi. Bu məfkurəni qorumaq və yaşatmaq onun fəaliyyətinin ayrılmaz hissəsinə çevrildi.
Dilimizin keşiyində duran əsgər
Onun mübarizəsində Azərbaycan dili, türkcəmiz xüsusi yer tutur. O, dili sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, milli varlığın əsas sütunu kimi gördü və bu sütunun qorunması üçün daim mübarizə apardı. Bu baxımdan o, sözün həqiqi mənasında dilin keşiyində dayanan bir əsgər idi.
Həmrəylik – xilasa aparan yol
SSRİ dağıldıqdan sonra yaranan ideoloji qarışıqlıq fonunda Sabir Rüstəmxanlı ən doğru istiqaməti göstərdi: həmrəylik. Onun illər öncə səsləndirdiyi “nicatımız həmrəylikdədir” fikri zaman keçdikcə öz təsdiqini tapdı. Bu, sadəcə şüar deyil, tarixin süzgəcindən keçmiş həqiqət idi.
Müstəqil mətbuatın qurucularından
Azərbaycanın müstəqil mətbuatının formalaşmasında onun rolu danılmazdır. O, söz azadlığının əsaslarını qoyaraq yeni bir jurnalist nəslinin yetişməsinə şərait yaratdı. Bu sahədə atdığı addımlar milli düşüncənin yayılmasına mühüm töhfə verdi.
Tənqidlər qarşısında ucalan şəxsiyyət
Onun fəaliyyətindən xəbərsiz olanlar müxtəlif dövrlərdə onu tənqid etdilər, hətta hücumlara məruz qoydular. Amma bu “daşlar” onun yolunu kəsmədi. Əksinə, hər zərbə onun mövqeyini daha da möhkəmləndirdi, onu daha uca bir zirvəyə qaldırdı.
Əxlaqı siyasətə gətirən insan
Sabir Rüstəmxanlı siyasətdə əxlaq prinsipini qoruyan nadir fiqurlardandır. O, heç zaman şəxsi maraqları dövlət və millət maraqlarından üstün tutmadı. Bu mövqe onu fərqləndirdi və nümunəyə çevirdi.
İmtina və istefa mədəniyyəti
O, sözlə deyil, əməli ilə də siyasətə yeni dəyərlər gətirdi. Şəraitlə barışmayaraq vəzifədən getmək, prinsiplərindən geri çəkilməmək onun xarakterinin göstəricisi idi. Bu, Azərbaycan siyasi mühitində nadir rast gəlinən bir davranış idi.
Sevgi ilə cavab verilən nifrət
Ona qarşı yönələn neqativ münasibətə qarşı o, sevgi ilə cavab verdi. Bu, zəiflik deyil, daxili gücün göstəricisi idi. O, zamanın süzgəcindən keçirərək bütün pislikləri arxada qoydu və öz yoluna davam etdi.
Yeni nəslin yetişdirilməsi
Sabir Rüstəmxanlı təkcə özü mübarizə aparmadı, həm də bu mübarizəni davam etdirəcək bir nəsil yetişdirdi. Onun təsiri ilə formalaşan jurnalistlər və ziyalılar bu gün də dil, kimlik və dövlətçilik uğrunda fəaliyyət göstərirlər.
Türk dünyasının Ağğsaqqalı və Ağsaçlısı
Bu gün Sabir Rüstəmxanlı artıq yalnız bir yazıçı və siyasətçi deyil – o, Türk Dünyasının Ağsaqqallarından və varlığımıza yön verən, yolumuzu istiqamətləndirən Ağsaçlılarından biridir. Onun düşüncələri, çağırışları və narahatlıqları daha geniş coğrafiyanı əhatə edir.
450 milyonluq türk irqinin daşıyıcısı
Bu gün o, təkcə Azərbaycanın deyil, bütün türk dünyasının problemləri ilə yaşayan bir fikir adamıdır. Onun baxışlarında sərhədlər yoxdur – onun üçün əsas olan ortaq kimlik və ortaq gələcəkdir.
Və sonda
Sabir Rüstəmxanlı bir insan deyil, bir məktəbdir. Onun ömrü sübut edir ki, sözün gücü, əqidənin möhkəmliyi və millətə bağlılıq birləşəndə tarix yaranır.
Sabir Rüstəmxanlı yazıları, fəaliyyəti, düşüncələrilə Türk Tarixinin, özəlliklə Azərbaycan Tarixinin Özüdür.
Bu əlamətdar yubiley günündə Sabir bəyə uzun ömür, möhkəm can sağlığı arzulayırıq. Çünki onun varlığı yalnız bir insanın deyil, bir millətin nəfəsidir.
İGİD TEYMURLU
Tv 713.az